Matematik & Ölçüm Terimleri
Trading, duygularla değil matematik ve olasılıklarla yapılır. Matematik-ölçüm kategorisinde, kâr ve zararın nasıl hesaplandığını gösteren teknik birimleri bulacaksınız. Forex'te fiyat adımını ifade eden Pip, işlem büyüklüğünü belirten Lot, portföyün anlık değerini gösteren Equity ve başarı yüzdesini veren Win Rate gibi terimler bu bölümde yer alır. Bu metrikleri doğru okumak ve hesaplamak, ne kadar risk aldığınızı ve hedefinize ulaşmak için fiyatın ne kadar hareket etmesi gerektiğini bilmenizi sağlar.
Pip Değeri
Forex piyasasında fiyatın en küçük adım (1 Pip) hareket ettiğinde bunun Dolar (veya hesap para birimi) olarak karşılığı.
Standart Sapma
Fiyatın kendi ortalamasından ne kadar uzağa savrulabildiğini (Piyasadaki Vahşiliği/Volatiliteyi) ölçen istatistiksel araç.
Varyans
Standart sapmanın matematiksel olarak karesi alınmış hali; bir yatırım portföyündeki getirilerin ne kadar dalgalı (riskli) olduğunu gösterir.
Sharpe Oranı
Alınan ekstra bir birim 'Riske' karşılık, fazladan kaç birim 'Getiri' elde edildiğini hesaplayan en ünlü risk-getiri oranı.
Sortino Oranı
Sharpe Oranının daha gelişmişi; riski hesaplarken 'Yukarı yönlü' iyi dalgalanmaları cezalandırmayıp, sadece 'Aşağı yönlü' zararları (Riski) ölçen oran.
Calmar Oranı
Bir stratejinin yıllık getirisini, o yıl içinde yaşanan 'En Büyük Düşüşe' (Max Drawdown) bölerek hesaplayan dayanıklılık oranı.
Profit Factor
Bir sistemin ürettiği toplam 'Brüt Kâr'ın, ürettiği toplam 'Brüt Zarara' bölünmesiyle elde edilen kârlılık rasyosu.
Beklenti (Expectancy)
Bir stratejinin yüzlerce kez tekrarlandığında 'İşlem Başına' ortalama kaç dolar (veya puan) kazandıracağını/kaybettireceğini hesaplayan formül.
Maksimum Ardışık Kayıp
Bir trader'ın veya algoritmanın geçmiş verilerinde art arda (peş peşe) yaşadığı en uzun zararlı işlem serisi.
Ortalama Kâr/Zarar
Kazançlı işlemlerden elde edilen ortalama dolar miktarı ile, zararlı işlemlerden kaybedilen ortalama dolar miktarının oranı.
Rekor Seviyesi (ATH)
Bir varlığın borsaya kote olduğu günden beri gördüğü en yüksek fiyat noktası.
Direnç Mesafesi
Mevcut piyasa fiyatı ile önündeki ilk güçlü direnç seviyesi arasındaki yüzde veya puan cinsinden boşluk.
Fiyat Hedefi
Bir işleme girerken teknik analize dayalı olarak kârın realize edileceği (işlemin kapatılacağı) tahmini seviye.
Beklenen Değer
İstatistiksel olasılıkların ağırlıklı ortalaması alınarak, bir sistemin uzun vadede üreteceği net sonucun hesaplanması.
Korelasyon Matrisi
Piyasadaki onlarca farklı enstrümanın birbirleriyle olan ilişkilerini (Birlikte hareket etme katsayılarını) gösteren tablo.
Fibonacci Zaman Analizi
Fiyatın 'Hangi yöne?' değil, 'Ne ZAMAN?' döneceğini veya kırılım yapacağını tahmin etmek için Fibonacci dizisini kullanan araç.
Gann Fanı
W.D. Gann tarafından geliştirilen, piyasadaki fiyat ve zamanı Geometrik AÇILARLA (Örn: 1x1, 2x1) analiz eden eğik destek/direnç aracı.
Gann Square
Zaman ve fiyatın bir matris (kare) üzerinde 9'lu, 144'lü gibi mistik sayılarla spiral olarak hareket ettiğini savunan ileri düzey döngü analizi.
Elliott Sayımı
Piyasaların 5 İtici (Motive - 1,2,3,4,5) ve 3 Düzeltici (Corrective - A,B,C) dalga yapısıyla hareket ettiğini savunan, psikoloji temelli fiyat analizi.
Monte Carlo Simülasyonu
Bir trading stratejisinin veya portföyün gelecekte yaşayabileceği tüm olası kötü (rastgele) senaryoları binlerce kez test eden istatistiksel model.
Kelly Kriteri
Uzun vadede sermayeyi maksimuma çıkarmak için her işlemde risk alınacak optimal yüzdeyi veren formül.
Beta Katsayısı
Bir hisse senedinin veya varlığın, genel piyasaya (Endekse) göre ne kadar volatil (Oynak) olduğunu gösteren risk ölçüsü.
Alfa
Bir fon yöneticisinin veya stratejinin, genel piyasa (Endeks) getirisinin ÜZERİNDE sağladığı 'Ekstra' başarı veya beceri payı.
R-Kare
Bir yatırımın veya fiyat hareketinin, dayandığı bir referansa (Endekse veya İndikatöre) ne kadar bağımlı olduğunu açıklayan (%0 ile %100 arası) uyum katsayısı.
Z-Skoru
Bir fiyatın veya verinin, kendi ortalamasından KENDİ standart sapması (Oynaklığı) cinsinden ne kadar uzağa saptığını (Kaç x uzakta olduğunu) ölçen aşırılık sayacı.
Çarpıklık (Skewness)
Bir fiyat dağılımında aşırı uç (kuyruk) hareketlerinin, ortalamanın sağına (kâr) mı yoksa soluna (zarar) mı eğilimli olduğunu ölçen asimetri ölçüsü.
Basıklık (Kurtosis)
Finansal verilerde (veya stratejide) ortalama hareketler yerine 'Çok Büyük ve Uçuk' fiyat hareketlerinin (Kara Kuğular / Black Swans) ne kadar SIK yaşandığını ölçen istatistik.
Drawdown Süresi
Bir portföyün en son gördüğü zirveden (ATH) düşüp, o zararı tamamen geri kazanarak TEKRAR aynı zirveye ulaşması için geçen Toplam Zaman.
Recovery Factor
Bir sistemin ürettiği Net Kârın, yaşattığı Maksimum Düşüşe (Max Drawdown) bölünmesiyle elde edilen toparlanma gücü oranı.
CAGR
Yatırımın belirli bir yıl aralığında her yıl (Dalgalanmaları pürüzsüzleştirerek) bileşik olarak ortalama yüzde kaç büyüdüğünü gösteren oran.
Yıllıklandırılmış Volatilite
Gözlemlenen günlük volatilite (Oynaklık) rakamının, karekök 252 (İş günü) ile çarpılarak tüm bir yıla yansıtılması (Annualized Volatility).
Ulcer Index (Ülser Endeksi)
Bir portföyün ne kadar derin bir değer kaybı yaşadığını (Drawdown) ve bu zararda ne kadar UZUN süre hapis kaldığını BİRLİKTE ölçen 'Stres/Mide Ağrısı' göstergesi.
VaR
Belirli bir güven düzeyinde, belirli bir sürede oluşabilecek maksimum kayıp tahmini.
CVaR (Koşullu VaR)
Bir portföyün normal risk sınırını (VaR) aşan, çok nadir gerçekleşen en ekstrem (Kara Kuğu) çöküş anlarında ortalama NE KADAR KÖTÜ bir hasar alabileceğini ölçen risk metriği.
Kelly Yüzdesi (Half-Kelly)
Matematiksel Kelly Kriteri formülünün önerdiği aşırı yüksek pozisyon büyüklüğünü (Riski), daha güvenli ve psikolojik olarak dayanılabilir hale getirmek için yarıya veya çeyreğe (Half-Kelly / Quarter-Kelly) düşürme stratejisi.