Piyasa Türleri Terimleri
Dünyada tek bir borsa yoktur; her piyasanın kendi dinamikleri, açılış saatleri ve oyuncuları vardır. Piyasa türleri kategorisinde Forex (döviz), BIST (Borsa İstanbul), ABD borsaları (Nasdaq, NYSE), kripto para piyasaları ve VİOP (Vadeli İşlemler) gibi farklı işlem alanlarının özelliklerini öğreneceksiniz. Hangi piyasanın 7/24 açık olduğu, hangisinde yüksek kaldıraç kullanılabildiği, hangisinin volatilitesinin (hareketliliğinin) daha yüksek olduğu gibi bilgiler, kendi yaşam tarzınıza ve sermayenize en uygun oyun alanını seçmeniz için gereklidir.
Borsa
Hisse senedi, tahvil veya emtiaların belirli kurallar ve denetimler altında alınıp satıldığı resmi pazar yeri.
BIST (Borsa İstanbul)
Türkiye'nin tek ve resmi menkul kıymetler borsası. BIST100 en önemli endeksidir.
NYSE
New York Menkul Kıymetler Borsası; dünyanın piyasa değeri açısından en büyük borsası.
NASDAQ
ABD'de dünyanın en büyük teknoloji ve yazılım şirketlerinin işlem gördüğü, tamamen elektronik borsa.
Forex (FX)
Ülkelerin para birimlerinin birbirine karşı alınıp satıldığı, günlük hacmi 7 trilyon doları aşan devasa piyasa.
Majör Pariteler
Dünyanın en güçlü ekonomilerinin para birimlerinin Amerikan Doları ile olan işlem çiftleri.
Minör Pariteler
İçinde Amerikan Doları (USD) BULUNMAYAN, güçlü para birimlerinin kendi aralarındaki çiftleri.
Egzotik Pariteler
Gelişmekte olan küçük ekonomilerin paralarının (TL, ZAR, MXN) Dolar veya Euro ile eşleştiği çok riskli çiftler.
Kripto Para
Herhangi bir devlete bağlı olmayan, blockchain (şifreleme) teknolojisiyle çalışan merkeziyetsiz dijital paralar.
Bitcoin (BTC)
2009'da Satoshi Nakamoto tarafından yaratılan, dünyanın ilk kripto parası. (Dijital Altın)
Ethereum (ETH)
Bitcoin'den sonraki en büyük proje. Sadece para değil, üzerinde 'Akıllı Sözleşmeler' çalışan dev bir bilgisayar.
Altcoin
Bitcoin dışındaki ('Alternative Coin') on binlerce kripto paranın genel adı.
Stablecoin
Değeri Amerikan Dolarına (veya başka bir itibari paraya) 1'e 1 sabitlenmiş, dalgalanmayan kripto para.
Emtia
Tarımsal, madensel veya enerji kaynaklı olan, doğadan elde edilen temel ticari ürünlerin genel adı.
Altın
Tarih boyunca 'Güvenli Liman' (Safe Haven) olarak kabul edilen, kriz dönemlerinde sığınılan en değerli emtia.
Petrol (WTI / Brent)
Dünya ekonomisinin kanı olan, en çok işlem gören ve jeopolitik krizlere en duyarlı enerji emtiası.
Endeks
Belirli bir pazardaki birden fazla şirketin hisselerinin ortak performansını tek bir rakamla gösteren sepet.
S&P 500
Amerika'nın en büyük 500 şirketini içeren ve dünya ekonomisinin ana göstergesi sayılan dev endeks.
Dow Jones
Amerika'nın en eski endeksi olan, sadece 30 dev sanayi ve finans şirketini barındıran borsa göstergesi.
DAX
Avrupa ekonomisinin lokomotifi olan Almanya'nın en büyük 40 şirketini barındıran borsa endeksi.
VIX
Piyasadaki yatırımcıların ne kadar korktuğunu veya rahat olduğunu gösteren 'Korku Endeksi'.
DeFi
Aracı kurum veya banka olmadan, blockchain üzerinde yürütülen merkeziyetsiz finansal hizmetler.
Staking
Kripto varlığı ağda kilitleyerek ağın güvenliğine katkı sağlayıp ödül kazanma yöntemi.
Yield Farming
DeFi platformlarına kripto para likidite olarak sağlayarak karşılığında faiz, ödül tokenı veya işlem ücreti kazanma stratejisi.
Likidite Havuzu
Merkeziyetsiz borsalarda (DEX) kullanıcıların akıllı sözleşmeye yatırdığı, alım-satım işlemlerini mümkün kılan token çifti havuzu.
DEX
Herhangi bir merkezi kurum veya şirket olmadan, akıllı sözleşmeler aracılığıyla çalışan merkeziyetsiz kripto para borsası.
CEX
Binance, Coinbase veya BtcTurk gibi özel bir şirket tarafından işletilen, kullanıcı kaydı ve kimlik doğrulaması gerektiren merkezi kripto para borsası.
Cüzdan (Wallet)
Kripto para birimlerini saklamak için kullanılan; özel anahtarları koruyan yazılım veya donanım aracı.
Soğuk Cüzdan
Özel anahtarların internet bağlantısı olmayan fiziksel bir cihazda saklandığı, kripto için en güvenli depolama yöntemi.
Sıcak Cüzdan
İnternete sürekli bağlı olan, kullanımı kolay ama güvenlik açısından soğuk cüzdana göre daha riskli kripto depolama yöntemi.
Özel Anahtar (Private Key)
Kripto para cüzdanının sahibini kanıtlayan ve işlemleri imzalayan, kesinlikle kimseyle paylaşılmaması gereken gizli şifre.
Kurtarma İfadesi (Seed Phrase)
Kripto cüzdanınızı yeniden oluşturmak için kullanılan 12 veya 24 kelimelik yedekleme dizisi.
Gas (Ağ Ücreti)
Ethereum ve benzeri blokzincirlerinde bir işlemin onaylanması için madencilere veya doğrulayıcılara ödenen işlem ücreti.
Halving
Bitcoin'de her 210.000 blokta bir (yaklaşık 4 yılda) madenci ödülünün yarıya inmesi olayı.
NFT
Blockchain üzerinde benzersizliği kriptografik olarak kanıtlanan, kopyalanamayan dijital sahiplik sertifikası.
Tokenomics
Bir kripto token'ının toplam arzı, dağıtım planı, enflasyon/deflasyon mekanizması ve ekosistem teşvik yapısının bütünü.
Balina (Whale)
Piyasadaki fiyatı tek başına etkileyebilecek kadar büyük miktarda varlık tutan kişi veya kurum.
Rug Pull
Kripto projesinin kurucularının yatırımcı parasını toplayıp ortadan kaybolması.
Airdrop
Bir blockchain projesinin kullanıcıları ödüllendirmek, topluluk oluşturmak veya farkındalık yaratmak amacıyla ücretsiz token dağıtması.